Làng hoa Sa Đéc (Đồng Tháp): ghé vườn hoa mùa giáp Tết cho phải phép

Làng hoa Sa Đéc nằm ở vùng Tân Quy Đông của Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, nổi tiếng với những liếp hoa và chậu hoa được đặt trên giàn cao giữa vườn, sát những con kênh nhỏ. Thời điểm rộn ràng nhất là khoảng một tháng trước Tết Nguyên đán, khi cả làng chăm hoa cho kịp đưa đi khắp nơi. Ghé vườn hoa cho phải là hỏi chủ vườn trước khi vào, đi trên lối và bờ liếp, không giẫm luống, không ngắt hoa, không ngồi lên giàn.

Làng hoa trên giàn: vì sao hoa lại "lên cao"

Đi giữa làng hoa Sa Đéc, điều khách dễ thấy nhất là hoa không trồng sát mặt đất. Chậu hoa được kê trên những giàn tre, giàn gỗ hoặc khung sắt cao ngang hông, ngang ngực người; bên dưới là mặt đất, có khi là mương nước. Cách làm ấy gắn với đất miền Tây: mùa nước lên, vườn thấp dễ ngập; kê hoa trên giàn vừa tránh úng, vừa thoáng, vừa dễ chăm.

Ngoài giàn, còn có những liếp đất đắp cao, hai bên là rãnh nước, trồng hoa thành từng hàng dài. Người làng đi trên bờ liếp, tưới bằng gáo hay vòi từ mương. Nhìn từ xa, vườn hoa là những dải màu xếp dọc theo kênh.

Nghề trồng hoa kiểng ở Sa Đéc có từ lâu, truyền qua nhiều thế hệ. Bài này không đi sâu vào kỹ thuật trồng hay chuyện chợ hoa, mà nói về chuyện ghé thăm vườn.

Đến làng hoa

Từ trung tâm Sa Đéc, làng hoa chỉ cách vài cây số, đi xe máy hay xe đạp đều được. Từ Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Cần Thơ, xe khách và xe riêng đều tới Sa Đéc dễ dàng; từ đó vào làng hoa. Đường trong làng là đường bê tông nhỏ ven kênh, ô tô lớn đi khó, nên gửi xe ở nơi rộng rồi đi bộ.

Đi bộ là cách hợp nhất để thăm vườn. Mỗi vườn cách nhau vài bước, đi chậm sẽ thấy được sự khác nhau giữa vườn trồng hoa cắt cành, vườn trồng hoa chậu, vườn kiểng bonsai.

Gợi ý một buổi sáng ở làng hoa

1. Sáu giờ rưỡi: đến làng khi nắng còn nhẹ, hoa còn đọng sương, người làm vườn bắt đầu tưới.
2. Bảy giờ: đi bộ dọc đường ven kênh, nhìn các vườn từ ngoài, chọn một hai vườn mở cửa đón khách.
3. Tám giờ: vào vườn, hỏi chủ vườn, đi trên lối, chụp ảnh nhanh gọn.
4. Chín giờ rưỡi: ngồi nghỉ, nói chuyện với người trồng hoa nếu họ rảnh, mua hoa nếu muốn.
5. Mười giờ rưỡi: rời làng trước khi nắng gắt và trước khi các đoàn chụp ảnh đến đông.

Mùa nào đẹp

Nhiều người chỉ đi đúng dịp giáp Tết để chụp ảnh hoa. Nhưng ai muốn hiểu làng hoa thì nên ghé thêm một lần lúc vắng, khi chủ vườn rảnh tay ngồi kể chuyện cây.

Vào vườn hoa cho phải phép

Mỗi vườn hoa là tài sản của một gia đình, có khi là cả năm làm lụng. Một chậu hoa gãy cành, một luống bị giẫm có thể làm mất cả mùa của chậu, của luống đó.

1. Hỏi chủ vườn trước khi vào. Có vườn mở cho khách tham quan, có vườn chỉ trồng để bán sỉ, không đón khách.
2. Đi trên lối chính, bờ liếp chắc. Không bước xuống rãnh, không đi giữa hai hàng chậu quá hẹp.
3. Không ngồi, không tựa lên giàn hoa. Giàn chỉ tính để chịu sức nặng chậu hoa.
4. Không ngắt hoa, bẻ lá, nhổ cây dù là một bông nhỏ.
5. Không di chuyển chậu để chụp ảnh; nếu muốn, hỏi chủ vườn.
6. Mặc trang phục, cầm đạo cụ gọn gàng; váy dài, quạt, nón có thể quẹt vào hoa.

Chụp ảnh ở làng hoa

Làng hoa Sa Đéc mùa Tết là nơi nhiều người đến chụp ảnh. Điều này mang lại khách cho làng, nhưng cũng gây nhiều phiền toái. Vài nguyên tắc giúp người chụp và chủ vườn cùng vui:

• Chụp từ lối đi, đừng bước vào giữa luống để lấy góc.
• Không dựng chân máy, đèn chiếu sáng lớn trên bờ liếp hẹp.
• Nhóm chụp ảnh đông nên hỏi chủ vườn trước, chụp nhanh và trả lại lối đi cho người làm vườn.
• Chụp người làm vườn đang làm việc thì xin phép.
• Nếu chủ vườn có quy định riêng (ví dụ giờ cho chụp, chỗ được đứng), làm theo.

Nói chuyện với người trồng hoa

Người trồng hoa Sa Đéc thường rất tự hào về nghề và sẵn lòng kể nếu khách hỏi đúng lúc. Lúc vườn bận, chỉ hỏi ngắn; lúc vườn vắng, có thể ngồi lâu hơn. Vài câu hỏi hợp:

• "Hoa này phải canh mấy tháng mới nở đúng Tết vậy cô?"
• "Năm nào trời nắng hay mưa trái mùa thì làm sao?"
• "Vườn mình làm hoa từ đời ông bà hả chú?"
• "Mùa nước lên, giàn có phải nâng cao thêm không?"

Muốn mua hoa, hỏi giá rồi quyết định, không mặc cả gay gắt giữa vườn khi chủ đang bận. Mua hoa của chính vườn là cách thiết thực nhất để cảm ơn.

Đi cùng trẻ nhỏ

Làng hoa là nơi trẻ thích, nhưng vườn có rãnh nước, mương, giàn cao, bờ liếp hẹp. Giữ trẻ bên mình, nắm tay khi đi trên bờ liếp, không cho trẻ chạy giữa các hàng chậu. Dặn trẻ "chỉ nhìn, không ngắt" trước khi vào. Cho trẻ đếm màu hoa, tìm loài hoa lạ, hỏi chủ vườn tên hoa; trẻ học được nhiều mà vườn vẫn nguyên vẹn.

Đồ nên mang theo

Mũ rộng vành, nước uống, kem chống nắng vì vườn hoa ít bóng cây. Giày đế bám, vì bờ liếp sau khi tưới rất trơn. Túi nhỏ đựng rác, vì vườn không phải chỗ để lại vỏ chai. Nếu mua hoa mang đi xa, hỏi chủ vườn cách gói và giữ hoa trên đường; người trồng hoa biết rõ hoa nào chịu được xe xa, hoa nào không.

Sa Đéc ngoài làng hoa

Sa Đéc còn có khu phố cũ ven sông với nhà cổ, trong đó có ngôi nhà gắn với tiểu thuyết Người tình của Marguerite Duras. Đó là một chuyến đi riêng, ở đây chỉ nhắc. Một ngày ở Sa Đéc có thể chia làm hai: buổi sáng ở làng hoa, buổi chiều đi bộ dọc sông và khu phố cũ.

Góc nhìn hôm nay

Làng hoa Sa Đéc sống được nhờ nghề hoa, và nghề hoa đang chịu sức ép từ thời tiết thất thường, giá vật tư, thị trường. Du lịch giúp làng có thêm thu nhập, nhưng nếu khách đông mà không giữ ý thì chính vườn hoa bị hại. Ghé vườn biết hỏi, biết đi, biết mua hoa của vườn là cách giúp làng hoa giữ nghề. Ai muốn hiểu thêm có thể tìm đọc các bài viết về nghề hoa kiểng miền Tây, rồi quay lại làng vào mùa vắng để trò chuyện với người trồng.