Đi thăm người ốm ở bệnh viện, điều đầu tiên là xem bảng giờ thăm của chính khoa người bệnh đang nằm, vì mỗi viện, mỗi khoa quy định một khác. Đi ít người, ở ngắn, nói nhỏ, không ngồi lên giường bệnh và không chụp ảnh người bệnh khác. Nếu chính mình đang ho, sốt, sổ mũi thì hoãn lại và gọi điện hỏi thăm là đủ.
Trước khi đi: ba câu cần hỏi người nhà
Người đi thăm thường chỉ nghĩ "phải đến cho phải đạo". Người nằm viện thì nghĩ khác: họ đang đau, đang mệt, đôi khi đang ngại vì dáng vẻ của mình. Vì vậy, trước khi xách xe đi, nên nhắn hoặc gọi cho người nhà đang trông nom, hỏi gọn ba điều.
- Người bệnh có muốn được thăm lúc này không? Có người thích bạn bè đến cho vui, có người chỉ muốn yên. Câu trả lời "để vài hôm nữa" không phải là từ chối tình cảm.
- Đang nằm khoa nào, phòng nào, giường nào? Bệnh viện lớn có nhiều khu nhà, đi lạc nửa tiếng là chuyện thường. Hỏi luôn cổng nào gần khoa nhất.
- Khoa cho thăm vào giờ nào, mỗi lần mấy người? Nhiều khoa có bảng giờ thăm dán ở cửa, có nơi phát thẻ người nhà, có nơi chỉ cho một người ở lại chăm. Hỏi trước để không bị bảo vệ mời ra ngay ở cửa.
Giờ thăm ở Việt Nam không có một mốc chung. Khoa nội thường thoáng hơn, khoa sản, khoa nhi, khoa hồi sức chặt hơn nhiều. Giờ giao ban buổi sáng, giờ bác sĩ đi buồng, giờ làm thủ thuật thường không cho người ngoài vào. Cứ coi bảng giờ của khoa là luật, đừng tin lời "chỗ nào cũng thế" của người quen.
Đi mấy người, ở lại bao lâu
Một buồng bệnh thông thường có nhiều giường, mỗi giường một người bệnh và ít nhất một người nhà. Năm, bảy người cùng kéo đến một giường là chiếm lối đi, ồn cả buồng, và người bệnh phải gồng mình tiếp chuyện. Quy tắc dễ nhớ: càng nặng thì càng ít người, càng ngắn.
| Tình huống | Số người nên vào cùng lúc | Thời gian gợi ý |
|---|---|---|
| Người bệnh tỉnh táo, ốm nhẹ, sắp ra viện | Hai, tối đa ba người | Khoảng 15–30 phút |
| Vừa mổ xong vài ngày, còn đau | Một, hai người | Dưới 15 phút |
| Đang truyền dịch, thở oxy, mệt nhiều | Một người, hoặc chỉ gặp người nhà ở hành lang | Vài phút, chào rồi về |
| Đoàn cơ quan, lớp học | Cử một, hai người đại diện vào buồng | Ngắn gọn, phần còn lại gửi lời qua người nhà |
Nếu đi đông, cả nhóm đợi ở sảnh và vào lần lượt. Đừng để người bệnh phải nghe chuyện của cả nhóm rồi lại phải nói lời cảm ơn với từng người. Thấy người bệnh nhắm mắt lâu, trả lời chậm, liếc nhìn người nhà, đó là tín hiệu nên đứng dậy chào.
Trong buồng bệnh: nên và không nên
Nên
- Rửa tay hoặc sát khuẩn tay ở bình đặt cạnh cửa buồng trước khi vào và khi ra.
- Gõ cửa, chào người nhà trước rồi mới chào người bệnh. Người nhà là người biết rõ hôm nay người bệnh mệt hay khoẻ.
- Đứng hoặc ngồi ghế ở phía người bệnh dễ nhìn, ngang tầm mắt, không đứng sừng sững trên đầu giường.
- Để điện thoại im lặng. Có cuộc gọi gấp thì ra hành lang.
- Nhường đường ngay khi điều dưỡng, bác sĩ vào buồng; xin phép ra ngoài nếu họ cần thăm khám.
Không nên
- Ngồi lên giường bệnh. Giường là chỗ của người bệnh, có thể có ống truyền, dây dẫn lưu, vết mổ. Ngồi lên làm lệch nệm, kéo căng dây, mang bụi bẩn quần áo lên chỗ nằm.
- Đặt túi xách, mũ bảo hiểm lên giường hay bàn để thuốc.
- Nói to, cười to, gọi điện bật loa. Giường bên cạnh có thể có người vừa qua đêm mất ngủ.
- Tự ý chỉnh bình truyền, máy móc, tự nâng giường, tự đỡ người bệnh ngồi dậy khi chưa hỏi người nhà hoặc điều dưỡng.
- Hỏi bác sĩ về bệnh tình của người bệnh. Bác sĩ chỉ trao đổi với bệnh nhân và người nhà được giao; người thăm hỏi thì làm khó cả hai bên.
- Đưa trẻ nhỏ theo khi không cần thiết. Trẻ dễ nhiễm bệnh trong viện và cũng khó ngồi yên.
Chụp ảnh và quyền riêng tư trong bệnh phòng
Thói quen chụp một tấm "thăm người ốm" để gửi nhóm gia đình, nhóm cơ quan đã thành phổ biến. Nhưng bệnh phòng là nơi nhạy cảm. Người bệnh mặc quần áo viện, tóc tai rối, có khi đang thở máy; họ không chắc muốn hình ảnh ấy đi khắp nơi.
- Hỏi người bệnh trước, không hỏi được thì hỏi người nhà. Câu trả lời "thôi đừng chụp" cần được tôn trọng ngay.
- Không để lọt người bệnh khác vào khung hình. Họ không quen mình, không đồng ý, và nhiều người không muốn ai biết mình đang nằm viện.
- Không chụp bảng theo dõi, hồ sơ, đơn thuốc, màn hình máy móc rồi đăng lên mạng hỏi "bệnh này nặng không".
- Không quay phim, không phát trực tiếp trong buồng bệnh. Nhiều bệnh viện có nội quy cấm việc này.
Muốn báo cho mọi người biết tình hình, một tin nhắn ngắn đã được người nhà duyệt câu chữ là đủ: người bệnh đã mổ xong, đang hồi phục, cảm ơn mọi người hỏi thăm, chưa tiện đón khách.
Mang gì vào, đặt ở đâu
Chuyện quà thăm ốm là cả một đề tài riêng; ở đây chỉ một lời: hỏi người nhà trước, vì nhiều người bệnh đang ăn theo chế độ của khoa, có người phải nhịn ăn để làm xét nghiệm, có khoa không cho mang hoa hay đồ ăn vào buồng.
Những gì đã mang vào thì gọn gàng: đặt dưới gầm tủ đầu giường theo chỉ dẫn của người nhà, không chất lên bàn ăn của bệnh nhân. Tránh đồ ăn nặng mùi trong buồng chung. Một chai nước, một cuốn sách người bệnh thích, hay chỉ một lời nhắn trên giấy cũng đủ ấm lòng.
Một lần thăm mẫu, từ cổng đến lúc về
Để dễ hình dung, đây là một lần thăm gọn gàng mà người nằm viện thường thấy dễ chịu nhất.
- Nhắn người nhà buổi sáng, hẹn giờ trong khung thăm của khoa.
- Gửi xe, đến cửa khoa sớm vài phút, sát khuẩn tay, đeo khẩu trang nếu khoa yêu cầu.
- Gõ cửa, chào người nhà, hỏi khẽ "hôm nay anh ấy thế nào".
- Vào chào người bệnh, ngồi ghế thấp cạnh giường, hỏi một hai câu, rồi chủ yếu nghe.
- Hỏi người nhà có cần giúp việc gì cụ thể: mua giúp đồ, trông hộ một buổi để người nhà về tắm rửa.
- Sau mười lăm, hai mươi phút, đứng dậy chào: "Anh nghỉ đi, hôm khác em ghé".
- Sát khuẩn tay khi ra. Về nhà thay quần áo, rửa tay trước khi bế con nhỏ.
- Tối hôm đó hoặc hôm sau, nhắn một tin hỏi thăm ngắn, không đòi trả lời.
Khi rời đi: lời chào và lời hứa
Lời chào lúc về nên ngắn. Không nói "thôi chắc phải lâu nữa mới khỏi", không dặn dò người bệnh phải ăn gì, uống gì; việc đó của bác sĩ. Cũng đừng hứa điều mình không chắc làm được, như "tuần sau em lại vào". Người nằm viện ngày dài, họ nhớ từng lời hẹn.
Nếu muốn giúp người nhà, hãy giúp bằng việc cụ thể. Người trông bệnh thường kiệt sức hơn người ta tưởng: ngủ ghế xếp, ăn vội, chạy đi chạy lại lấy kết quả. Đề nghị thay ca một buổi chiều, mang giúp bộ quần áo sạch, đưa đón con của họ đi học, mỗi việc ấy giá trị hơn nhiều lời "có gì cứ gọi".
Còn chuyện chăm hẳn người nhà nằm viện dài ngày, đó là việc của người trực tiếp nuôi bệnh, là một câu chuyện khác với việc đi thăm.
Nếp thăm hỏi xưa và chuyện giới hạn khách hôm nay
Ở làng quê xưa, nghe tin nhà ai có người ốm, hàng xóm, họ hàng lần lượt đến hỏi. Đó là cái tình làng nghĩa xóm; ai muốn hiểu thêm nếp sống làng xưa có thể tìm đọc những sách ghi phong tục cũ như Việt Nam phong tục của Phan Kế Bính. Người ốm nằm ở nhà, có sân, có hiên, khách đến ngồi chơi uống nước, không vướng ai.
Bệnh viện hôm nay khác hẳn. Buồng chung đông, nhiều người bệnh suy giảm miễn dịch, mỗi người lạ bước vào là thêm một nguy cơ mang mầm bệnh. Nhiều khoa vì vậy siết giờ thăm, phát thẻ, hạn chế trẻ em. Đó không phải là bệnh viện khó tính, mà là cách giữ an toàn cho chính người mình đến thăm.
Nếu không đến được, vẫn còn nhiều cách thăm: một cuộc gọi ngắn đúng giờ người bệnh tỉnh, một tin nhắn thoại, một tấm ảnh kỷ niệm cũ gửi qua người nhà. Tình cảm không đo bằng số người có mặt ở đầu giường.
Câu hỏi thường gặp
Giờ thăm bệnh nhân ở bệnh viện là mấy giờ?
Không có giờ chung cho mọi nơi. Mỗi bệnh viện, mỗi khoa có bảng giờ thăm riêng, thường dán ở cửa khoa và có thể thay đổi theo mùa dịch. Cách chắc nhất là hỏi người nhà đang trông bệnh hoặc hỏi điều dưỡng ở quầy khoa.
Đi thăm người ốm ở viện nên đi mấy người?
Nên vào buồng một đến hai người, tối đa ba người khi người bệnh đã khoẻ. Đi theo đoàn thì cử người đại diện vào, người còn lại chờ ở sảnh hoặc gửi lời qua người nhà.
Thăm người ốm nên ở lại bao lâu?
Khoảng mười lăm đến ba mươi phút với người bệnh tỉnh táo, ngắn hơn với người vừa mổ hoặc đang mệt. Thấy người bệnh nhắm mắt, trả lời chậm là lúc nên chào về.
Có được ngồi lên giường bệnh khi đi thăm không?
Không nên. Giường bệnh có thể có dây truyền, ống dẫn lưu, vết mổ, và quần áo người ngoài mang theo bụi bẩn. Hãy ngồi ghế hoặc đứng cạnh giường, ngang tầm mắt người bệnh.
Có nên chụp ảnh khi đi thăm người bệnh?
Chỉ chụp khi người bệnh hoặc người nhà đồng ý, và không để lọt người bệnh khác vào khung hình. Không đăng hồ sơ, đơn thuốc, màn hình máy theo dõi lên mạng.
Đang bị cảm có nên đi thăm người ốm không?
Không. Người nằm viện sức đề kháng yếu, một cơn cảm nhẹ của người khoẻ có thể thành nặng với họ. Hãy gọi điện hoặc nhắn tin, khỏi hẳn rồi hãy đến.
