Người thân đang nằm ở khoa hồi sức tích cực, khoa truyền nhiễm hay phòng cách ly thì thường không vào thăm tự do được: khoa chỉ cho một số ít người nhà vào theo giờ riêng, phải mặc đồ bảo hộ và tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Bạn bè, họ hàng xa nên chờ người bệnh chuyển về khoa thường, trong lúc đó gửi lời hỏi thăm qua người nhà và giúp gia đình những việc bên ngoài.
Vì sao những khoa này giới hạn người vào
Nhiều người bức xúc khi đến cửa khoa hồi sức mà không được vào. Hiểu lý do sẽ giúp mình bình tĩnh hơn.
| Nơi | Người bệnh ở đây thường là | Vì sao hạn chế khách |
|---|---|---|
| Khoa hồi sức tích cực | Người bệnh nặng, sau mổ lớn, đang thở máy, theo dõi liên tục | Cần không gian cho cấp cứu bất cứ lúc nào; người bệnh rất dễ nhiễm trùng |
| Khoa truyền nhiễm | Người mắc bệnh có thể lây qua đường hô hấp, tiếp xúc, máu | Bảo vệ người đi thăm khỏi bị lây, và không để mầm bệnh ra ngoài |
| Phòng cách ly | Người bệnh lây nhiễm, hoặc người suy giảm miễn dịch cần được bảo vệ | Có hai kiểu cách ly: giữ mầm bệnh ở trong, hoặc giữ mầm bệnh ở ngoài |
| Đơn vị sơ sinh, đơn vị ghép tạng, khoa huyết học | Người bệnh có sức đề kháng rất thấp | Một cơn cảm của khách có thể nguy hiểm cho người bệnh |
Điều nhiều người không để ý: cách ly không phải lúc nào cũng vì người bệnh lây cho mình. Có những người bệnh được đặt trong phòng riêng vì chính họ quá yếu, cần tránh mầm bệnh từ người ngoài. Với họ, người thăm khoẻ mạnh vẫn có thể là mối nguy.
Ai được vào, vào lúc nào
Mỗi bệnh viện có quy định riêng, thường dán ở cửa khoa và được nhân viên phổ biến cho người nhà. Một số điểm chung hay gặp:
- Chỉ người nhà trực tiếp (vợ chồng, cha mẹ, con) được vào, mỗi lần một người, có khi hai.
- Thăm theo khung giờ ngắn, có khi chỉ vài phút, có khi chỉ được nhìn qua cửa kính.
- Không mang đồ ăn, hoa, túi xách, điện thoại vào trong.
- Bác sĩ thông báo tình hình bệnh cho người nhà vào giờ nhất định, thường ở phòng riêng bên ngoài.
Ở nhiều khoa hồi sức, người nhà không ở lại cạnh giường mà chờ ở khu vực bên ngoài. Đây là cách làm phổ biến, không phải bệnh viện bỏ mặc người bệnh: điều dưỡng hồi sức theo dõi người bệnh liên tục, sát hơn bất cứ người nhà nào.
Đồ bảo hộ: mặc và cởi thế nào cho đúng
Khi được vào, người nhà thường được phát hoặc hướng dẫn mặc đồ bảo hộ. Mỗi khoa có quy trình riêng; điều quan trọng là làm đúng theo nhân viên hướng dẫn, không tự bỏ bớt bước. Những bước phổ biến:
- Tháo trang sức, đồng hồ, cất điện thoại theo hướng dẫn.
- Rửa tay hoặc sát khuẩn tay.
- Mặc áo choàng, đội mũ, đeo khẩu trang, có nơi thêm kính hoặc tấm che mặt, găng tay, bao giày.
- Vào thăm, không chạm vào máy móc, dây truyền, ống thở.
- Khi ra, cởi đồ bảo hộ theo đúng thứ tự nhân viên chỉ, bỏ vào đúng thùng.
- Rửa tay lại thật kỹ.
Khâu cởi đồ thường là lúc dễ sai nhất: tay chạm vào mặt ngoài áo, rồi chạm lên mặt. Cứ chậm lại, làm theo từng bước, hỏi nhân viên nếu không chắc.
Khi được vào giường bệnh: vài phút ý nghĩa
Thời gian bên giường người bệnh nặng thường ngắn. Vài điều giúp những phút đó trọn vẹn:
- Nói chuyện nhẹ nhàng, gọi tên người bệnh, nói mình là ai, kể tin nhà. Kể cả khi người bệnh đang an thần, nhân viên y tế thường khuyến khích người nhà nói chuyện như bình thường.
- Chạm nhẹ vào tay nếu nhân viên cho phép.
- Không khóc to, không kể chuyện lo âu, chuyện tiền bạc cạnh giường.
- Không chụp ảnh, quay phim trong khoa; nhiều khoa cấm hẳn, và người bệnh nằm bên cũng cần riêng tư.
- Không hỏi nhân viên đang làm việc về chỉ số máy móc; chờ giờ bác sĩ thông báo.
Người không được vào: thăm bằng cách khác
Nếu không phải người nhà trực tiếp, cách thăm tốt nhất lúc này không phải là có mặt ở cửa khoa. Hàng chục người họ hàng, bạn bè ngồi kín hành lang khoa hồi sức chỉ làm người nhà thêm mệt vì phải tiếp, phải kể lại tình hình nhiều lần.
Gửi lời qua người nhà
Một tin nhắn ngắn cho người nhà: "Mình biết tin rồi. Mình không vào để khỏi làm phiền. Có gì cần, nhắn mình." Nếu muốn, viết vài dòng để người nhà đọc cho người bệnh nghe khi được vào, hoặc khi người bệnh đã tỉnh.
Đừng hỏi dồn
Người nhà người bệnh nặng thường bị hỏi cùng một câu từ hàng chục người. Có gia đình chọn một người làm đầu mối báo tin cho cả họ, cả cơ quan. Hãy hỏi người đó, đừng gọi thẳng cho người đang ngồi chờ ngoài khoa.
Giúp việc ngoài viện
- Mang cơm, nước, áo ấm cho người nhà đang chờ, vì khu chờ ngoài khoa hồi sức thường thiếu chỗ nghỉ.
- Trông con nhỏ, đưa đón học sinh trong nhà.
- Thay người nhà làm những việc giấy tờ không cần mặt họ.
- Giữ yên lặng trên mạng xã hội; không đăng tin bệnh tình khi gia đình chưa muốn.
Khi người bệnh chuyển về khoa thường
Chuyển khỏi hồi sức là tin vui, nhưng người bệnh thường còn rất yếu, có khi lẫn lộn ngày đêm, mệt khi nói nhiều. Những người đã chờ lâu dễ ùa đến cùng một lúc. Hãy để vài ngày cho người bệnh quen lại, rồi thăm ngắn, ít người, theo đúng những phép tắc thăm người ốm ở buồng bệnh thông thường.
Người vừa rời hồi sức thường cần thời gian để nhớ lại những ngày đã qua; có người không nhớ gì, có người nhớ lộn xộn, có người hay giật mình, khó ngủ. Đừng hỏi dồn "hồi đó anh có biết gì không", cũng đừng kể chi tiết những giờ phút căng thẳng gia đình đã trải qua. Nếu họ muốn biết, họ sẽ hỏi, và người nhà là người nên kể.
Với người khỏi bệnh truyền nhiễm, hãy theo hướng dẫn của bác sĩ về thời gian không còn lây; đừng xa lánh họ sau khi đã khỏi, cũng đừng đến thăm trước khi bác sĩ cho phép.
Nếu chính mình đang là người nhà ngồi chờ
Ai từng ngồi trước cửa khoa hồi sức đều biết cảm giác mỗi lần cánh cửa mở. Vài điều có thể giúp:
- Ghi lại câu hỏi để hỏi bác sĩ vào giờ thông báo, ghi lại câu trả lời.
- Chọn một người trong gia đình làm đầu mối báo tin.
- Thay ca với người nhà khác để ai cũng được ngủ.
- Nhận lời giúp của bạn bè; cho họ biết việc cụ thể mình cần.
- Gặp khó khăn về tinh thần hay kinh tế, hỏi nhân viên khoa hoặc phòng công tác xã hội của bệnh viện (nhiều viện có bộ phận này) xem có hỗ trợ gì.
Câu hỏi thường gặp
Có được vào thăm người nhà ở khoa hồi sức không?
Thường chỉ người nhà trực tiếp được vào, mỗi lần một hai người, theo khung giờ của khoa và phải mặc đồ bảo hộ. Mỗi bệnh viện quy định khác nhau, nên hỏi nhân viên khoa.
Vì sao khoa hồi sức không cho người nhà ở lại?
Khoa cần không gian cho cấp cứu bất cứ lúc nào, người bệnh rất dễ nhiễm trùng và được điều dưỡng theo dõi liên tục. Hạn chế người ngoài là để bảo vệ người bệnh.
Phòng cách ly có phải vì người bệnh lây cho người khác?
Không phải lúc nào cũng vậy. Có kiểu cách ly để giữ mầm bệnh ở trong, và có kiểu để bảo vệ người bệnh suy giảm miễn dịch khỏi mầm bệnh của người ngoài.
Không được vào khoa hồi sức thì hỏi thăm thế nào?
Gửi tin nhắn ngắn cho người đầu mối của gia đình, viết vài dòng nhờ người nhà đọc cho người bệnh nghe, và giúp gia đình những việc bên ngoài như mang cơm, trông con nhỏ.
Mặc đồ bảo hộ khi vào thăm cần chú ý gì?
Làm đúng theo hướng dẫn của nhân viên khoa, rửa tay trước và sau, không chạm máy móc. Khâu cởi đồ dễ sai nhất, nên làm chậm, đúng thứ tự và bỏ đồ vào đúng thùng.
