Thời điểm tốt nhất để thăm người ốm thường không phải ngay ngày đầu nhập viện hay ngay sau ca mổ, mà là khi người bệnh đã qua giai đoạn cấp, tỉnh táo và chính họ hoặc người nhà nói "đến được rồi". Muốn biết lúc nào, cách duy nhất là hỏi người nhà trước. Và thăm ngắn mà đều đặn qua nhiều tuần thường quý hơn một lần thăm dài đông người.
Vì sao ai cũng muốn đến ngay, mà ngay lại thường chưa phải lúc
Nghe tin người thân, bạn bè nhập viện, phản xạ tự nhiên là muốn chạy đến. Đến sớm là cách thể hiện mình quan tâm, sợ đến muộn bị trách. Nhưng nhìn từ phía người bệnh, những ngày đầu thường là lúc rối nhất:
- Đang làm xét nghiệm, chụp chiếu, chờ kết quả, chưa biết mình bệnh gì.
- Có thể đang chuyển khoa, chuyển giường, người nhà chạy lo thủ tục.
- Cơn đau, cơn sốt chưa ổn; nhiều người không muốn ai thấy mình trong tình trạng đó.
- Bác sĩ cần người bệnh nghỉ ngơi, khoa có khi hạn chế khách.
Thay vì đến ngay, hãy hỏi thăm ngay: một tin nhắn cho người nhà, nói mình biết tin, muốn ghé, chờ khi nào tiện. Tin nhắn ấy đã là lời thăm, và mở sẵn cánh cửa cho lần đến sau.
Lịch thăm theo từng giai đoạn
Mỗi bệnh mỗi khác, nhưng nhìn chung một đợt ốm có thể chia mấy giai đoạn. Bảng dưới gợi ý nên làm gì ở mỗi chặng, để người thăm không đến lệch nhịp.
| Giai đoạn | Người bệnh đang thế nào | Người thăm nên làm gì |
|---|---|---|
| Mới nhập viện, đang chẩn đoán | Lo lắng, mệt, lịch xét nghiệm dày | Nhắn hỏi người nhà, chưa đến; hỏi có cần giúp việc nhà, đón con không |
| Vừa mổ, một vài ngày đầu | Đau, ngủ nhiều, có khi còn ở phòng hồi tỉnh | Chỉ người thân nhất vào; người khác chờ |
| Đã ổn, đang điều trị tiếp trong viện | Tỉnh táo, ngày dài, dễ buồn | Thời điểm đẹp để thăm ngắn; hẹn trước với người nhà |
| Sắp ra viện | Vui, bận thu xếp | Không cần đến; hỏi có cần chở về không |
| Đã về nhà, đang hồi phục | Mệt kéo dài, nhưng thoải mái hơn | Thăm ở nhà, gọi trước, ở ngắn, giúp việc cụ thể |
| Ốm dài ngày, điều trị nhiều đợt | Mỏi mệt, dễ cảm thấy bị quên | Thăm đều đặn, thưa mà bền, nhắn tin xen giữa |
Sau ca mổ: chờ bao lâu thì hợp
Không có con số chung cho mọi ca mổ. Mổ nội soi nhỏ có người ngày hôm sau đã ngồi dậy trò chuyện; mổ lớn có người cần cả tuần mới thật sự tiếp được khách. Những ngày đầu sau mổ, cơ thể cần ngủ, cần đi lại theo hướng dẫn của bác sĩ, và vết mổ còn đau mỗi lần ho hay cười.
Cười, nói chuyện nhiều với người vừa mổ bụng không phải điều hay; một câu đùa vui có khi làm họ ôm bụng vì đau. Vì vậy:
- Người thân ruột thịt có thể vào sớm, ngồi lặng lẽ.
- Bạn bè, đồng nghiệp chờ người nhà báo "đã khá hơn" rồi hẵng đến.
- Khi đến, giữ giọng nhỏ, đừng kể chuyện quá buồn cười.
Giờ nào trong ngày thì dễ chịu cho người bệnh
Ngoài khung giờ thăm của khoa, người thăm còn nên tính đến nhịp sinh hoạt của người bệnh trong ngày:
- Buổi sáng sớm thường là giờ bác sĩ đi buồng, làm thủ thuật, lấy máu. Người bệnh vừa bị làm phiền nhiều, không phải lúc tiếp khách.
- Giờ ăn: người bệnh ăn chậm, có người phải được đút. Có khách đứng nhìn làm họ ngại.
- Đầu giờ chiều: giờ ngủ trưa, nhiều khoa giữ yên tĩnh.
- Cuối chiều thường dễ chịu hơn, nhưng cũng là lúc nhiều người thăm nhất, buồng đông.
Không có giờ hoàn hảo. Cách đơn giản là hỏi người nhà: "Mấy giờ anh ấy hay tỉnh và dễ chịu nhất?".
Thăm ngắn mà đều hơn thăm dài một lần
Đợt ốm dài là lúc người bệnh dễ thấy mình bị lãng quên. Tuần đầu, khách đến nườm nượp. Tuần thứ ba, thứ tư, chỉ còn người nhà. Người ốm lâu thường nhớ rõ ai còn hỏi han mình vào lúc ấy.
Một nhịp thăm gợi ý cho người thân thiết:
- Ngày nghe tin: nhắn hỏi người nhà, nói mình sẵn sàng giúp.
- Khi người bệnh ổn: một lần thăm ngắn.
- Mỗi vài ngày: một tin nhắn hỏi han, không đòi trả lời.
- Mỗi tuần hoặc mỗi đợt điều trị: một lần ghé ngắn, nếu người bệnh muốn.
- Khi về nhà: một lần thăm ở nhà, kèm một việc giúp cụ thể.
- Vài tuần sau khi khỏi: một cuộc gọi hỏi đã đi làm lại chưa, có ổn không.
Với nhóm bạn, cơ quan, có thể chia lịch cho nhau để người bệnh tuần nào cũng có người hỏi han mà không ngày nào quá đông.
Khi nào nên hoãn, dù đã hẹn
Có những lúc người thăm nên tự hoãn, kể cả khi người bệnh đã bảo "cứ đến":
- Bản thân đang ho, sốt, sổ mũi, đau họng, tiêu chảy, hoặc vừa chăm người nhà bị bệnh lây.
- Người nhà nhắn có thay đổi: kết quả không như mong đợi, phải làm thêm thủ thuật, người bệnh muốn yên.
- Khoa đang hạn chế thăm vì có ca bệnh lây hoặc vì mùa dịch.
- Thời tiết, đường sá khiến mình đến nơi trong tình trạng mệt, ướt sũng, vội vàng.
Hoãn đúng lúc là một cách tôn trọng. Chỉ cần nhắn rõ lý do và hẹn lần khác.
Nằm viện đúng dịp Tết, ngày lễ, sinh nhật
Có những ngày nằm viện buồn hơn mọi ngày: chiều ba mươi Tết khi buồng bệnh vắng dần vì ai khoẻ đều xin về, ngày sinh nhật, ngày giỗ trong nhà mà người bệnh không có mặt. Đó là những lúc một lần ghé ngắn, một cuộc gọi đúng giờ có ý nghĩa gấp bội.
- Hỏi người nhà khoa có cho thăm ngày lễ không; nhiều nơi giảm nhân lực nên siết giờ hơn ngày thường.
- Đến ngắn, mang không khí ngày lễ một cách nhẹ: một lời chúc, một tấm ảnh cả nhà, không kéo đông người vào làm ồn buồng.
- Nhớ cả những người bệnh nằm cùng buồng không có ai thăm; một lời chào, một câu chúc với họ cũng là điều tử tế.
Khi đã về nhà: giai đoạn hay bị bỏ quên
Nhiều người nghĩ đã ra viện là khỏi. Thật ra, những tuần hồi phục ở nhà mới là lúc người bệnh và gia đình xoay xở vất vả: đi tái khám, ăn kiêng, đi lại khó, công việc đình trệ. Đây là lúc lời hỏi thăm, một bữa cơm nấu sẵn hay một buổi đón con hộ có giá trị nhất. Cách thăm người ốm ở nhà có những phép riêng, nên được nói kỹ trong một bài khác.
Nếp xưa "thăm khi ốm, giúp khi nạn"
Ở làng quê Việt, việc thăm người ốm gắn với tình làng nghĩa xóm: nghe tiếng nhà bên có người ốm, người ta sang hỏi, rồi chia nhau gánh nước, trông trẻ, làm đỡ việc đồng. Nếp ấy không đặt nặng chuyện đến sớm hay muộn, mà đặt nặng ở chỗ có mặt khi người ta cần. Đem nếp ấy vào cuộc sống hôm nay, câu hỏi đúng không phải "mình đến lúc nào cho phải phép", mà là "lúc nào mình đến thì người ta đỡ vất vả nhất".
Câu hỏi thường gặp
Có nên đi thăm người ốm ngay ngày đầu nhập viện không?
Thường là chưa nên, trừ người thân ruột thịt. Ngày đầu người bệnh bận xét nghiệm, chờ kết quả, có khi chuyển khoa. Hãy nhắn người nhà hỏi thăm và hẹn đến khi tiện.
Sau mổ bao lâu thì nên đến thăm?
Tuỳ loại mổ và sức khoẻ từng người, không có mốc chung. Nên chờ người nhà báo người bệnh đã khá, tỉnh táo, rồi đến thăm ngắn, nói nhỏ, tránh làm người bệnh cười nhiều.
Thăm người ốm buổi nào trong ngày là hợp?
Trong khung giờ thăm của khoa, tránh giờ bác sĩ đi buồng, giờ ăn và giờ ngủ trưa. Hỏi người nhà xem người bệnh thường tỉnh và dễ chịu vào lúc nào.
Người ốm đã về nhà rồi có cần đến thăm nữa không?
Có, và đây thường là lúc lời thăm có ích nhất vì gia đình đang xoay xở việc hồi phục. Gọi trước, đến ngắn, mang theo một việc giúp cụ thể.
Người ốm lâu ngày nên thăm thế nào?
Thăm ngắn mà đều đặn, xen giữa là những tin nhắn hỏi han không đòi trả lời. Nhóm bạn hoặc cơ quan có thể chia lịch để tuần nào cũng có người ghé mà không ngày nào quá đông.
