Thăm thông gia: đi lại giữa hai bên nội ngoại những năm sau ngày cưới

Đi lại giữa hai nhà thông gia những năm sau ngày cưới nên đều đặn mà vừa phải: thăm nhau vào dịp Tết, giỗ lớn, khi có người ốm, khi có cháu; báo trước khi sang; hai bên nội ngoại đối xử công bằng với cháu; và tránh xa chuyện so bì, chuyện xen vào việc riêng của vợ chồng con cái. Ai sang trước, sang dịp nào còn tuỳ lệ từng vùng, từng nhà; khi chưa rõ, hỏi người lớn và hỏi chính đôi vợ chồng trẻ.

Thông gia: mối quan hệ "khách mà thân"

Thông gia là hai gia đình gắn với nhau qua một cuộc hôn nhân. Không phải họ hàng ruột thịt, không phải người dưng. Người Việt gọi nhau là ông bà thông gia, anh chị sui (ở miền Nam), quý nhau như anh em mà vẫn giữ phép khách.

Sau ngày cưới và lễ lại mặt (cũng gọi là lễ nhị hỷ ở nhiều nơi, mỗi miền một cách), nhịp đi lại giữa hai nhà bắt đầu. Có nhà thân nhau ngay từ đầu, có nhà ngại ngùng nhiều năm. Mối quan hệ này ảnh hưởng thẳng tới cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ: hai nhà hoà thuận thì con cái nhẹ lòng, hai nhà lấn cấn thì con cái kẹt ở giữa.

Dịp nào nên sang thăm thông gia

Không cần dịp nào cũng đi. Điều người ta để ý không phải số lần, mà là có mặt vào lúc quan trọng: lúc ốm, lúc có tang (chuyện viếng tang có phép riêng), lúc có tin vui lớn.

Khi một bên ông bà lên ở cùng để trông cháu

Nhiều đôi vợ chồng trẻ nhờ ông bà nội hoặc ngoại lên ở cùng một thời gian để trông cháu nhỏ. Khi đó, ông bà bên kia sang thăm cháu cũng là sang thăm thông gia đang ở nhà con. Nên báo trước, cảm ơn thông gia đã vất vả trông cháu, không góp ý cách trông cháu ngay khi vừa đến, và nếu ở lại vài hôm thì chia việc bếp núc cho đỡ nhau. Hai bên ông bà cùng chung tay vì cháu thì tình thông gia càng thêm gắn bó.

Ai sang trước: lệ mỗi nơi một khác

Nhiều người băn khoăn: Tết thì nhà trai sang nhà gái trước hay ngược lại? Ông bà nội có nên sang thăm ông bà ngoại khi cháu mới sinh ở nhà ngoại? Câu trả lời là không có lệ chung cho cả nước. Có vùng coi trọng nhà nội đi trước, có vùng thoáng hơn, có nhà theo đạo có nếp riêng.

Cách làm an toàn:

• Hỏi người lớn tuổi trong họ về lệ quê mình.
• Hỏi đôi vợ chồng trẻ: bên kia có lệ gì, có ai để ý chuyện này không.
• Khi hai lệ khác nhau, ưu tiên sự thoải mái của hai bên hơn đúng sai. Một lời "nhà em không câu nệ, bên nào tiện thì sang trước" thường gỡ được mọi lấn cấn.

Chuyện xưng hô với họ hàng bên thông gia, ai gọi ai thế nào, cũng có nhiều cách theo vùng; nghe người lớn trong nhà là chắc nhất.

Cháu nội, cháu ngoại: giữ công bằng

Có cháu là lúc quan hệ thông gia được thử thách nhiều nhất. Câu "cháu nội là cháu, cháu ngoại là người dưng" hay "cháu ngoại ra ngoài, cháu nội ở trong" vẫn còn được nhắc ở đâu đó, và chỉ một câu như thế buột ra trong bữa cơm có thể làm bên kia tổn thương nhiều năm.

• Thời gian với cháu: để cháu được gần cả hai bên ông bà. Nhà ở xa thì gọi video, nhà ở gần thì chia ngày cháu sang chơi.
• Không tranh cháu: không giành cháu ở với nhà mình, không chê cách bên kia trông cháu trước mặt con cái.
• Đặt tên, nuôi dạy: là quyền của bố mẹ cháu. Ông bà góp ý thì góp ý riêng với con mình, không ép.
• Quà cho cháu: không so ai cho nhiều ai cho ít.
• Kể về bên kia cho cháu nghe bằng lời tốt: "ông ngoại con trồng nhiều cây lắm".

Giữ hoà khí hai nhà

Những điều nên làm

• Báo trước khi sang thăm, kể cả ở gần.
• Hỏi thăm sức khoẻ ông bà bên kia mỗi khi gặp con cái.
• Nhớ ngày giỗ, ngày mừng thọ quan trọng của bên kia, gửi lời hỏi thăm.
• Khen thông gia trước mặt con dâu, con rể: "bố mẹ con nuôi con khéo quá".

Những điều nên tránh

• So bì: nhà ai cho con nhiều hơn, ai lo đám cưới nhiều hơn, ai trông cháu nhiều hơn.
• Kể xấu thông gia với con mình, với họ hàng.
• Xen vào chuyện vợ chồng con cái cãi nhau; càng tránh việc mỗi bên bênh con mình rồi hai nhà thành căng thẳng.
• Chuyện tiền bạc giữa hai nhà thông gia: vay mượn, góp vốn làm ăn chung; nếu có, nên rõ ràng, có thoả thuận, để không vì tiền mà mất tình.

Thông gia ở xa: khác tỉnh, khác miền

Ngày càng nhiều đôi vợ chồng một người quê Bắc, một người quê Nam, hay một bên ở nước ngoài. Hai nhà thông gia có khi cả đời chỉ gặp vài lần. Vẫn có cách giữ thân tình:

• Gọi điện chúc Tết, hỏi thăm dịp lễ; nhờ con cái giúp ông bà gọi video.
• Mời thông gia ra chơi, vào chơi, ở lại vài hôm khi có dịp; chuẩn bị chu đáo như đón người thân từ xa về.
• Gửi đặc sản quê mình, ảnh cháu, thư tay.
• Tìm hiểu một chút về quê thông gia: món ăn, giọng nói, phong tục. Một câu hỏi "ngoài quê anh chị Tết có gói bánh tét không" mở ra cả buổi chuyện.

Khác miền nghĩa là khác nếp: cách mời ăn, cách nói chuyện, lệ ngày Tết. Đừng vội cho là thông gia "khó tính" hay "xuề xoà"; nhiều khi chỉ là khác quê.

Khi con cái gặp chuyện

Đôi vợ chồng nào cũng có lúc khó khăn. Khi con cái có chuyện, hai nhà thông gia dễ đứng về hai phía. Lời khuyên của nhiều người từng trải: để con cái tự giải quyết chuyện của mình; nếu cần nói chuyện giữa hai nhà, nói với tinh thần cùng lo cho con cháu, không phân xử ai đúng ai sai trước mặt nhau. Giữ được tình thông gia qua lúc khó là giữ đường lui cho chính con cái mình.