Ông bà lên phố thăm con cháu: giúp người già quen nhịp sống thành phố

Ông bà lên phố thăm con cháu sẽ thấy dễ chịu khi con cái chuẩn bị trước ba thứ: chỉ dẫn những thiết bị lạ trong nhà (thang máy, khoá cửa, bếp từ, bình nóng lạnh), một nhịp sinh hoạt không bỏ ông bà ngồi một mình cả ngày, và một vài việc, một vài người bạn để ông bà có chỗ đi, có chuyện nói. Người già ở quê lên phố không sợ thiếu tiện nghi; họ sợ làm phiền, sợ làm hỏng đồ, và sợ buồn.

Vì sao ông bà lên phố hay đòi về sớm

Nhiều gia đình đón ông bà lên chơi một tháng, mới được một tuần ông bà đã nhắc chuyện về. Lý do thường không nằm ở chỗ thiếu thốn gì, mà ở những điều nhỏ:

• Cả nhà đi làm, đi học từ sáng; ông bà ở nhà một mình với bốn bức tường.
• Không biết dùng bếp, máy giặt, điều khiển điều hoà; ngại hỏi lại lần hai.
• Không có hàng xóm để sang chơi, không có vườn để làm.
• Ngủ không quen vì tiếng xe, vì phòng kín, vì giờ giấc lệch với nhà con.
• Thấy mình như "khách", không có việc gì đúng là việc của mình.

Hiểu được những điều này, việc chuẩn bị sẽ nhắm đúng chỗ.

Trước ngày ông bà lên: chuẩn bị căn nhà

Những ngày đầu: chỉ dẫn từng thứ một

Đừng dạy hết mọi thứ trong buổi tối đầu tiên. Ông bà đi đường mệt, nghe một lúc mười thứ sẽ nhớ được hai. Chia ra nhiều ngày, mỗi ngày vài việc, và làm cùng ông bà một hai lần trước khi để ông bà tự làm.

Thang máy và khu chung cư

Đi cùng ông bà từ cửa nhà xuống sảnh, chỉ nút tầng, nút mở cửa, nút chuông báo khi kẹt. Giới thiệu ông bà với bảo vệ toà nhà, để bảo vệ biết mặt và giúp khi cần. Dặn rõ: khi kẹt thang máy thì bấm chuông, gọi điện cho con, không cố cạy cửa.

Khoá cửa và chìa khoá

Nhiều người già quen cửa gỗ cài then ở quê, lên phố gặp khoá vân tay, khoá số, cửa tự khoá khi đóng — dễ bị nhốt ngoài. Ghi mật mã vào một mảnh giấy để trong ví ông bà, hoặc đăng ký vân tay cho ông bà ngay ngày đầu.

Bếp từ, bình nóng lạnh, máy giặt

Bếp từ không có lửa nên người già hay quên đã bật. Chỉ cách nhìn đèn báo, cách tắt hẳn. Bình nóng lạnh: dặn bật trước khi tắm, tắt khi xong nếu nhà quen như vậy. Máy giặt: nếu ông bà muốn giặt tay thì cứ để ông bà làm, đừng ép dùng máy.

Qua đường và đi lại

Đi bộ cùng ông bà vài lần quanh khu nhà: chỗ qua đường có đèn, chợ hoặc siêu thị gần nhất, công viên. Nhắc ông bà qua đường ở chỗ có vạch, chờ đèn, đi chậm không sao. Ghi địa chỉ nhà vào một tấm thẻ nhỏ trong túi áo ông bà, kèm số điện thoại con cái.

Nhịp sống: đừng để ông bà ngồi một mình cả ngày

Giờ giấc ở quê thường sớm: dậy từ bốn năm giờ, ăn tối sớm, ngủ sớm. Nhà ở phố có khi ăn tối lúc tám giờ, ngủ lúc nửa đêm. Không cần ép ai theo ai, nhưng có thể gặp nhau ở giữa:

• Bữa sáng cùng nhau trước khi đi làm, dù chỉ mười lăm phút.
• Để sẵn bữa trưa hoặc dặn chỗ mua đồ ăn trưa gần nhà; nhiều ông bà thích tự nấu, cứ để ông bà nấu.
• Gọi điện hoặc nhắn một lần giữa ngày, hỏi ông bà đã ăn chưa, đang làm gì.
• Bữa tối sớm hơn thường lệ một chút khi ông bà ở, hoặc để ông bà ăn trước một bát nhỏ.
• Cuối tuần là của ông bà: đi lễ chùa, đi thăm người quen cùng quê ở phố, ra công viên, đi chợ.

Cho ông bà có việc và có bạn

Người già ở quê quen làm việc tay chân từ sáng đến tối. Ngồi không là mệt hơn làm. Vài cách cho ông bà thấy mình có ích:

• Nhờ ông bà một việc thật: đón cháu ở cổng trường, trông cây ngoài ban công, nấu một món quê cho cả nhà.
• Mua vài chậu đất trồng rau thơm, ớt, hành để ông bà chăm.
• Dẫn ông bà ra công viên buổi sáng sớm, nơi người già trong khu tập thể dục, đi bộ, hát. Giới thiệu ông bà với một hai người cùng tuổi.
• Tìm hội đồng hương, nhà người quen cùng làng ở phố, đưa ông bà đến chơi.
• Nếu ông bà theo đạo, theo chùa, tìm nơi sinh hoạt tôn giáo gần nhà.

Trẻ con trong nhà cũng là "người bạn" quan trọng. Nhờ ông bà kể chuyện ngày xưa cho cháu, dạy cháu gói một chiếc bánh, gấp một con thuyền giấy. Chuyện chăm sóc ông bà lâu dài — ông bà ở hẳn với con, viện dưỡng lão hay chăm tại nhà — là đề tài riêng.

Sức khoẻ khi ông bà ở phố

• Hỏi ông bà mang đủ thuốc đang dùng chưa, kèm đơn thuốc hoặc sổ khám.
• Nếu ông bà có bệnh cần theo dõi, có thể nhân dịp lên phố đưa đi khám ở bệnh viện chuyên khoa — báo trước để ông bà chuẩn bị tinh thần, đừng đưa đi bất ngờ.
• Phòng điều hoà: không để quá lạnh, không thổi thẳng vào người ông bà.
• Ghi số khẩn cấp 115 cạnh điện thoại bàn hoặc trong danh bạ điện thoại của ông bà, cùng số điện thoại các con.

Ngày ông bà về quê

Chuẩn bị chuyến về cũng cẩn thận như chuyến lên: đưa ra bến, gửi gắm người cùng chuyến, gọi người ở quê đón. Gói ít quà phố cho ông bà mang về biếu hàng xóm — ở quê, người đi xa về có quà cho hàng xóm là cái lệ đẹp. Và trước khi ông bà đi, hẹn một ngày lên lần sau, để ông bà có cái mà mong.

Góc nhìn hôm nay

Ngày trước, con cái ở gần cha mẹ, chuyện "lên phố thăm con" ít xảy ra. Nay, khi nhiều người trẻ sống ở thành phố cách quê hàng trăm cây số, những chuyến ông bà lên chơi thành dịp hiếm để ba thế hệ ở chung một mái nhà. Một căn hộ nhỏ có thể chật thêm, giờ giấc có thể lệch đi, nhưng với cháu nhỏ, mấy tuần ông bà ở cùng thường là những kỷ niệm nhớ lâu nhất. Việc của con cái là làm cho ông bà cảm thấy đây cũng là nhà mình, chứ không phải nhà con.