Thăm người ốm ở nhà: báo trước, ngồi bao lâu, giúp được việc gì

Thăm người ốm ở nhà, hãy gọi hoặc nhắn báo trước, đến ngoài giờ ăn và giờ ngủ, ngồi chừng hai mươi, ba mươi phút rồi về, và nhận làm một việc cụ thể (đón con, nấu một bữa, đi chợ hộ) thay vì nói "cần gì cứ bảo". Nhà là chỗ người ốm được nghỉ ngơi thoải mái nhất; người thăm đừng biến nó thành nơi phải tiếp khách.

Ốm ở nhà khác nằm viện ở chỗ nào

Nhiều người nghĩ thăm ở nhà thì thoải mái hơn ở viện: không có giờ thăm, không có bảo vệ, cứ đến là được. Chính vì không có ai giữ cửa mà người ốm ở nhà dễ bị khách làm mệt hơn.

• Ở viện có điều dưỡng nhắc khách về; ở nhà, người ốm và gia đình phải tự tiếp, ngại mời khách về.
• Ở nhà, người ốm có thể đang mặc đồ ngủ, tóc tai chưa gọn, nhà cửa bừa bộn vì không ai dọn. Khách đến bất ngờ làm họ xấu hổ.
• Gia đình người ốm ở nhà vừa chăm người bệnh vừa lo việc thường ngày, ít người giúp hơn so với lúc ở viện.

Người ốm ở nhà có thể là người vừa ra viện sau mổ, người bệnh mạn tính phải nằm lâu, người bị gãy chân, người đang hồi phục sau một đợt sốt nặng. Mỗi người một nhu cầu, nhưng nguyên tắc chung giống nhau.

Báo trước: không có "tiện đường ghé qua"

"Tiện đường ghé qua" là thói quen dễ thương ở nhiều làng xóm, nhưng với nhà có người ốm thì nên bỏ. Hãy nhắn hoặc gọi trước, nói rõ:

• Muốn ghé thăm vào ngày nào, khoảng mấy giờ.
• Đi mấy người.
• Chỉ ghé ngắn, không cần chuẩn bị gì.

Rồi để gia đình quyết. Nếu họ hẹn hôm khác, giữ đúng lịch đó. Nếu họ nói "thôi, để khi nào khoẻ hẳn", hãy hiểu và chuyển sang hỏi thăm bằng tin nhắn, bằng giúp việc từ xa.

Một tin nhắn mẫu: "Chị ơi, chiều Chủ nhật em ghé thăm anh khoảng nửa tiếng được không? Em mang qua nồi canh, chị khỏi nấu bữa tối. Nếu không tiện thì em gửi ở cổng thôi."

Đến lúc nào, ngồi bao lâu

Thời gian ngồi khoảng hai mươi đến ba mươi phút là vừa. Người ốm ở nhà thường cố tỏ ra khoẻ để khách yên tâm, rồi kiệt sức khi khách về. Mình chủ động đứng dậy chào trước là giúp họ.

"Cần gì cứ bảo" và những việc cụ thể hơn thế

Câu "có gì cần cứ bảo nhé" nghe chân thành, nhưng gần như không ai "bảo" cả. Người ốm và gia đình ngại phiền, không biết nhờ việc gì cho vừa, sợ người ta chỉ nói cho có. Cách giúp thật sự là tự đề xuất một việc, có ngày, có giờ.

Những việc thường cần nhất

• Nấu một bữa: món đơn giản, đựng hộp, ghi tên món, hỏi trước người ốm có kiêng gì theo chỉ định của bác sĩ không.
• Đưa đón con đi học, đi học thêm trong một tuần.
• Đi chợ, mua đồ theo danh sách gia đình đưa.
• Chở đi tái khám, ngồi chờ cùng ở bệnh viện.
• Dọn dẹp một buổi: lau nhà, giặt chăn màn, đổ rác.
• Chăm con vật nuôi, tưới cây, quét sân.
• Trông người ốm vài tiếng để người chăm chính đi ra ngoài, nghỉ ngơi.

Với người ốm lâu, có thể cùng nhóm bạn, nhóm hàng xóm lập lịch: mỗi người nhận một ngày nấu bữa tối, một buổi đưa đón. Ghi lên một tờ giấy, gửi gia đình người ốm, để họ biết tuần này ai giúp việc gì.

Khi đã vào nhà: những phép nhỏ

• Rửa tay ngay khi vào, nhất là khi người ốm vừa mổ, đang điều trị làm giảm sức đề kháng.
• Ngồi chỗ chủ nhà mời, không đi lại lung tung trong nhà, không vào buồng riêng khi chưa được mời.
• Không bình luận nhà cửa bừa bộn, không tự ý dọn khi chưa hỏi.
• Chào và hỏi han người chăm chính: vợ, chồng, con của người ốm.
• Không hút thuốc, không mở loa to, không để trẻ con chạy nhảy ầm ĩ.
• Đồ mang tới thì đặt ở nơi gia đình chỉ, không bày ra để người ốm phải cảm ơn từng thứ. Chuyện mang gì đi thăm, cứ hỏi người nhà trước là chắc nhất.

Thăm người vừa mổ, người dùng dụng cụ y tế tại nhà

Có người về nhà khi vết mổ còn băng, có người phải dùng máy tạo oxy, nằm giường có thanh chắn, đi lại bằng khung tập đi. Khi đến thăm những người này:

• Không tự ý chạm vào băng gạc, ống dẫn, máy móc; không chỉnh giường, chỉnh gối khi chưa hỏi người chăm.
• Để ý lối đi: không đặt túi, dép, mũ bảo hiểm trên đường người ốm đi vào nhà vệ sinh.
• Không hút thuốc, không đốt hương, đốt nến gần người dùng máy oxy.
• Muốn đỡ người ốm đứng dậy, hỏi người chăm cách đỡ cho đúng, tránh làm đau vết mổ.

Khi được mời ở lại ăn cơm

Nhiều gia đình, nhất là ở quê, quen mời khách ở lại ăn cơm như phép lịch sự. Với nhà có người ốm, hãy khéo từ chối: "Em cảm ơn, để hôm anh khoẻ em sang ăn bù." Ngồi lại ăn là thêm việc cho người chăm.

Người ốm lâu và cảm giác bị bỏ quên

Người nằm lâu ở nhà, nhất là người già, người bị tai biến, người điều trị bệnh mạn tính, thường trải qua cảm giác bị thế giới quên. Khách đến dày lúc đầu, rồi thưa dần, rồi không còn ai. Ngày dài, chỉ có tivi và bốn bức tường.

Với họ, những lần ghé đều đặn, dù ngắn, có ý nghĩa rất lớn:

• Một lịch ghé cố định hằng tuần hay hằng tháng, để người ốm có điều chờ đợi.
• Kể chuyện ngoài kia: chuyện xóm, chuyện cơ quan cũ, chuyện chùa, chuyện đình.
• Rủ người ốm ra hiên ngồi, đẩy xe lăn ra đầu ngõ, nếu gia đình đồng ý và người ốm muốn.
• Mang theo ảnh cũ, cuốn sách người ốm thích, đọc to vài trang.

Những việc chăm sóc hằng ngày cho ông bà, cha mẹ ốm lâu ở nhà là phần việc của người trong nhà, có những cách làm riêng; người đi thăm chỉ góp phần nhỏ, nhưng phần nhỏ ấy giúp người chăm có thêm sức.

Thăm ốm theo nếp xóm làng

Ở làng quê Bắc Bộ xưa, việc hàng xóm sang thăm người ốm gần như là bổn phận: người ta mang sang bát cháo, quả cam, ngồi chơi một lúc, hỏi han rồi về, chẳng ai ở lâu. Đến mùa màng, xóm còn chia nhau làm đỡ ruộng cho nhà có người ốm. Phố thị hôm nay ít còn cảnh ấy, nhưng tinh thần vẫn có thể giữ: thăm ngắn, giúp việc thật, và không quên người ốm khi họ còn chưa khoẻ.