Thăm đồng nghiệp hay bạn học bị ốm, cách gọn và tế nhị nhất thường là cử một, hai người đại diện đi thăm thay cả nhóm, hỏi trước người nhà, không hỏi sâu về bệnh tình, và giữ kín những gì nghe được. Phần giúp đỡ lớn nhất lại nằm ở cơ quan, lớp học: chia nhau phần việc, bài vở của họ trong lúc vắng, và đón họ trở lại một cách nhẹ nhàng.
Đi chung hay đi riêng
Đồng nghiệp, bạn học là mối quan hệ ở giữa: không thân như người nhà, không xa như người quen. Vì thế người ta hay lúng túng: đi cả phòng thì đông, đi một mình thì ngại, không đi thì sợ bị nghĩ là vô tâm.
| Cách thăm | Hợp khi | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Cử một, hai người đại diện | Đơn vị đông người, người ốm đang nằm viện, quan hệ chủ yếu là công việc | Người đại diện chuyển lời của cả nhóm, không cần kể tên từng người |
| Đi riêng một người | Bạn thân trong cơ quan, trong lớp | Hỏi trước, đừng để người ốm phải tiếp nhiều lượt trong một ngày |
| Đi theo nhóm nhỏ ba, bốn người | Người ốm đã về nhà, khoẻ hơn, muốn gặp mọi người | Chỉ khi người ốm hoặc gia đình mời; ở ngắn |
| Không đến, gửi lời và giúp việc | Người ốm muốn giữ kín, bệnh nhạy cảm, đang ở khoa hạn chế khách | Lời hỏi thăm qua tin nhắn, giúp đỡ qua đơn vị |
Ở nhiều cơ quan, công đoàn hoặc bộ phận phụ trách đời sống thường lo việc thăm hỏi theo quy chế riêng. Khi đã có người đại diện đi, những người khác nên chờ, tránh mỗi người tự đi một lượt.
Hỏi người ốm có muốn mọi người biết không
Điều này hay bị bỏ qua nhất. Một người ốm có thể không muốn cả cơ quan biết mình nằm viện, càng không muốn biết mình mắc bệnh gì. Có những bệnh mang theo định kiến, có những chuyện sức khoẻ ảnh hưởng tới vị trí công việc, có những người đơn giản chỉ thích riêng tư.
- Trước khi báo tin cho cả phòng, cả lớp, hỏi người ốm hoặc người nhà: "Mọi người hỏi thì mình nói thế nào?"
- Nếu họ chỉ muốn nói "nghỉ ốm vài hôm", giữ đúng câu đó.
- Không đăng tin, không đăng ảnh thăm hỏi lên nhóm chung khi chưa được đồng ý.
- Không truyền miệng chẩn đoán, dù là với ý tốt "để mọi người cùng cầu mong".
Thông tin sức khoẻ là chuyện riêng tư. Ở nơi làm việc, giữ kín chuyện riêng của đồng nghiệp là phép lịch sự tối thiểu.
Khi đến thăm: hỏi thăm sao cho tế nhị
Nên
- Hỏi chung: "Anh thấy trong người thế nào rồi?" và để người ốm quyết định kể nhiều hay ít.
- Nói lời của cả nhóm: "Cả phòng gửi lời hỏi thăm anh, ai cũng mong anh khoẻ."
- Kể chuyện cơ quan, chuyện lớp ở mức nhẹ: chuyện vui, chuyện ai đó vừa có tin mừng.
- Nói rõ phần việc của họ đã có người lo, để họ yên tâm nghỉ.
Không nên
- Hỏi "bệnh gì", "có nặng không", "có lây không", "bao giờ đi làm lại được".
- Kể chuyện công việc rối ren, sếp đang bực, dự án trễ hạn.
- Mang theo tài liệu nhờ ký, nhờ xem "tranh thủ lúc nằm viện".
- Bàn chuyện bảo hiểm, chế độ nghỉ ốm, lương thưởng ở đầu giường; việc đó để bộ phận phụ trách trao đổi riêng khi người ốm sẵn sàng.
Giúp người ốm bằng cách lo phần việc của họ
Với đồng nghiệp, điều khiến người ốm lo nhất thường không phải cơn đau, mà là công việc bỏ dở. Một cơ quan biết thăm hỏi là cơ quan biết đỡ việc:
- Trưởng nhóm phân lại phần việc gấp, báo cho người ốm biết ngắn gọn rằng đã có người lo.
- Không gọi điện, không nhắn việc cho người đang nghỉ ốm, trừ khi thật sự không có cách nào khác; nếu phải hỏi, hỏi một lần, gom đủ câu.
- Gom thư, giấy tờ đến tay người ốm vào một chỗ, chờ họ quay lại.
- Không để người ốm cảm thấy mình bị "thay thế" khi quay về.
Với bạn học, phần việc ấy là bài vở. Một người bạn chép lại bài, gửi ảnh vở ghi, nhắc lịch kiểm tra, xin giúp thầy cô cho bạn nộp bài muộn: đó là lời thăm thiết thực nhất.
Đồng nghiệp ở tỉnh khác, bạn học đã ra trường
Không phải ai cũng ở gần. Đồng nghiệp làm việc từ xa, ở chi nhánh tỉnh khác, hay bạn học cũ giờ mỗi người một nơi: nghe tin ốm, khó mà ghé ngay. Vài cách giữ được tình cảm mà không làm phiền:
- Một cuộc gọi ngắn sau khi đã nhắn hỏi người ốm có tiện nghe máy không.
- Nhờ một người trong nhóm đang ở gần ghé thăm thay, mang theo lời nhắn của mọi người.
- Với nhóm bạn học cũ, cử một người làm đầu mối hỏi tình hình rồi báo lại cho cả nhóm, tránh mỗi người hỏi một lần.
- Khi có dịp đi công tác, về quê ngang qua, hẹn trước rồi ghé ngắn.
Với bạn học lâu không gặp, tin ốm đôi khi là lý do để nối lại liên lạc. Hãy để lần nối lại ấy nhẹ nhàng: hỏi thăm sức khoẻ trước, chuyện xưa để khi họ khoẻ hẳn.
Thăm thầy cô, giáo viên chủ nhiệm bị ốm
Học sinh, sinh viên đi thăm thầy cô ốm là nếp tốt, nhưng dễ thành đoàn đông. Lớp nên chọn hai, ba bạn đại diện, có phụ huynh hoặc lớp trưởng liên lạc với gia đình thầy cô trước. Một tấm thiệp có chữ ký cả lớp, vài dòng cảm ơn, kể chuyện lớp đang học tốt, thường làm thầy cô vui hơn mọi thứ. Không tụ tập đông người trước cổng nhà hay hành lang bệnh viện.
Khi họ trở lại cơ quan, lớp học
Ngày người ốm quay lại là lúc phép tế nhị được thử thách nhiều nhất. Họ có thể còn mệt, gầy đi, phải đi khám định kỳ, có khi phải làm việc nhẹ hơn trước.
- Chào đón tự nhiên: "Mừng anh đi làm lại." Không cần tiệc tùng nếu họ không muốn.
- Không bình luận ngoại hình: "gầy quá", "trông yếu thế".
- Không hỏi lại chuyện bệnh trước đông người.
- Bàn giao lại công việc dần dần, nói rõ ai đã làm phần nào.
- Thông cảm với lịch tái khám, giờ nghỉ, những ngày họ chưa đủ sức.
- Với bạn học: giúp bạn bắt kịp bài, rủ bạn vào nhóm học, không trêu chọc.
Cũng có trường hợp đồng nghiệp ốm nặng, phải nghỉ dài hoặc không quay lại được. Lúc đó, những lời hỏi thăm đều đặn, những lần ghé ngắn do nhóm thay nhau đi, giữ cho họ cảm giác vẫn còn thuộc về một tập thể.
Chuyện góp tiền thăm hỏi ở cơ quan
Nhiều cơ quan, lớp học có lệ góp quỹ thăm người ốm. Không cần bàn mức góp; chỉ nên giữ mấy điều: góp tự nguyện, không công khai ai góp bao nhiêu, người đại diện trao kín đáo cho người nhà chứ không trao trước mặt người bệnh, và có lời cảm ơn chung. Quà cáp, phong bì đi thăm có nhiều phép riêng, không phải phần chính của bài này.
Câu hỏi thường gặp
Đồng nghiệp nằm viện có nên đi thăm cả phòng không?
Không nên đi cả phòng cùng lúc. Cử một, hai người đại diện vào thăm, chuyển lời hỏi thăm của mọi người. Khi người ốm đã về nhà và mời, có thể ghé theo nhóm nhỏ.
Có nên hỏi đồng nghiệp bị bệnh gì không?
Không nên hỏi. Thông tin sức khoẻ là chuyện riêng; nếu người ốm muốn kể, họ sẽ tự kể. Những gì nghe được cũng cần giữ kín, không truyền lại cho người khác.
Nhắn gì cho đồng nghiệp đang nghỉ ốm?
Một tin ngắn: chúc mau khoẻ, nói việc ở cơ quan đã có người lo, và ghi rõ không cần trả lời. Tránh nhắn việc, hỏi tài liệu, hỏi ngày đi làm lại.
Đi thăm thầy cô bị ốm nên đi mấy người?
Hai, ba bạn đại diện lớp, liên hệ gia đình thầy cô trước. Một tấm thiệp có chữ ký cả lớp và lời cảm ơn thường đủ làm thầy cô vui.
Khi đồng nghiệp đi làm lại sau ốm nên làm gì?
Chào đón tự nhiên, không bình luận ngoại hình, không hỏi lại chuyện bệnh trước đông người, bàn giao công việc dần dần và thông cảm với lịch tái khám của họ.
