Giữ sức khoẻ khi đi thăm bệnh: không mang mầm bệnh tới, không mang về

Giữ sức khoẻ khi đi thăm bệnh có hai chiều: không mang mầm bệnh tới người đang yếu, và không mang mầm bệnh về nhà mình. Những việc cốt lõi rất phổ thông: rửa tay hoặc sát khuẩn tay trước khi vào và sau khi ra, hoãn thăm khi đang ho sốt, đeo khẩu trang khi khoa yêu cầu, không đưa trẻ nhỏ và người già yếu vào khoa đông bệnh, về nhà thay quần áo, rửa tay trước khi bế con.

Bệnh viện là nơi tập trung mầm bệnh

Điều này không có gì đáng sợ, chỉ là sự thật cần biết. Bệnh viện là nơi nhiều người ốm cùng ở một chỗ, nhiều người trong số đó mắc bệnh có thể lây. Đồng thời, đó cũng là nơi có nhiều người sức đề kháng kém nhất: người vừa mổ, người già, trẻ sơ sinh, người đang điều trị làm suy giảm miễn dịch.

Ngành y gọi các bệnh mắc phải khi ở bệnh viện là nhiễm khuẩn bệnh viện, và việc phòng chống nó là một phần công việc hằng ngày của mọi khoa. Người đi thăm là một mắt xích trong chuyện ấy: đôi tay, hơi thở, quần áo của khách đều có thể mang mầm bệnh vào và ra.

Rửa tay: việc nhỏ nhất, hiệu quả nhất

Tổ chức Y tế Thế giới coi vệ sinh tay là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất để giảm lây nhiễm trong cơ sở y tế. Với người đi thăm, có bốn thời điểm nên nhớ:

1. Trước khi vào buồng bệnh.
2. Trước khi chạm vào người bệnh: nắm tay, đỡ dậy, vuốt tóc.
3. Sau khi chạm vào người bệnh hoặc đồ dùng quanh giường: thành giường, bàn ăn, cốc nước.
4. Khi rời khỏi khoa.

Rửa bằng xà phòng hay dùng dung dịch sát khuẩn

Dù dùng cách nào, đừng bỏ qua các chỗ hay sót: đầu ngón tay, ngón cái, kẽ ngón và mu bàn tay. Đeo nhẫn, đồng hồ thì chỗ bên dưới rất khó sạch.

Khi nào chính mình nên hoãn thăm

Đây là phần nhiều người lờ đi nhất, vì ngại "người ta nghĩ mình không quan tâm". Nhưng mang một cơn cảm vào buồng bệnh mới là thiếu quan tâm.

Khi hoãn, nói thẳng lý do: "Em đang hơi cảm, sợ lây cho anh nên để tuần sau em vào." Không ai trách một lời như thế.

Những người không nên vào khoa đông bệnh

Không phải ai cũng nên vào bệnh viện thăm người ốm, dù tình cảm đến đâu. Có những người nên ở nhà, hoặc chỉ vào khi thật cần và đã hỏi ý nhân viên y tế:

• Trẻ nhỏ, nhất là trẻ chưa tiêm đủ các mũi theo lịch. Trẻ dễ nhiễm bệnh, lại hay sờ mó mọi thứ, cho tay lên miệng.
• Người già yếu, người có bệnh nền. Đi lại trong bệnh viện đông người, chờ đợi lâu cũng là một gánh sức khoẻ.
• Phụ nữ đang mang thai khi thăm khoa truyền nhiễm hoặc người mắc bệnh có thể ảnh hưởng thai nhi; nên hỏi bác sĩ của mình trước.
• Người đang điều trị làm suy giảm miễn dịch.

Với những người này, cuộc gọi video, lời nhắn, tấm ảnh gửi vào là cách thăm an toàn mà vẫn ấm áp.

Khẩu trang và khoảng cách

Bệnh viện có lúc bắt buộc đeo khẩu trang (mùa dịch, khoa hô hấp, khoa truyền nhiễm), có lúc không. Nguyên tắc đơn giản: khoa yêu cầu thì đeo đúng cách, che kín cả mũi và miệng, không kéo xuống cằm khi nói chuyện, không chạm tay vào mặt trước khẩu trang.

Ngoài ra, có vài thói quen giữ khoảng cách hợp lý:

• Ngồi ghế cạnh giường, không ngồi lên giường, không ghé sát mặt người bệnh khi nói chuyện.
• Không dùng chung cốc, thìa, khăn với người bệnh.
• Không ăn uống của mình trong buồng bệnh, nhất là ở khoa truyền nhiễm.
• Không đặt túi xách xuống sàn rồi mang lên giường, lên bàn ở nhà.

Mùa dịch và khi khoa thông báo hạn chế thăm

Vào mùa cúm, mùa sốt xuất huyết, mùa bệnh tay chân miệng ở trẻ, hoặc khi có dịch bệnh hô hấp lan rộng, nhiều bệnh viện siết quy định thăm: giảm số người, bắt buộc khẩu trang, đo thân nhiệt ở cổng, có khoa tạm dừng hẳn việc thăm. Những thông báo ấy thường dán ở cổng, ở cửa khoa và được nhắn cho người nhà.

• Theo đúng thông báo, không tìm cách "lách" qua cổng phụ hay nhờ quen biết để vào.
• Theo dõi tin từ cơ quan y tế địa phương thay vì tin truyền miệng trên mạng.
• Nếu chính mình vừa đi từ vùng đang có dịch, hoặc vừa tiếp xúc người mắc bệnh, nói rõ với người nhà người bệnh trước khi hẹn thăm.
• Thay lần thăm bằng cuộc gọi, tin nhắn; lời hỏi thăm không vì thế mà kém đi.

Mọi hạn chế đều tạm thời. Khi dịch qua, khoa sẽ mở lại giờ thăm bình thường.

Về đến nhà: đừng mang bệnh viện về theo

Phần này ít người để ý, nhưng quan trọng với nhà có trẻ nhỏ, người già hoặc người đang mang thai.

1. Rửa tay ngay khi về, trước khi chạm vào bất cứ ai.
2. Thay quần áo đã mặc vào viện, cho vào giặt.
3. Không bế, hôn trẻ nhỏ trước khi rửa tay và thay đồ.
4. Lau điện thoại, chìa khoá, túi xách đã mang vào khoa.
5. Để ý sức khoẻ của mình trong vài ngày sau; nếu sốt, ho, nói rõ với bác sĩ rằng mình vừa vào khoa nào.

Không cần lo lắng quá mức: đa số lần đi thăm là an toàn nếu giữ được những thói quen trên.

Người nuôi bệnh lâu ngày cũng cần giữ sức

Người ở lại viện chăm người thân nhiều ngày có nguy cơ cao hơn người thăm một lần: ngủ ít, ăn vội, ở lâu trong buồng đông. Việc chăm người nằm viện là một chuyện riêng, nhưng người đi thăm có thể giúp họ giữ sức: thay ca một buổi, mang bữa ăn đàng hoàng, nhắc họ rửa tay, đeo khẩu trang khi khoa yêu cầu, và để họ về nhà ngủ một giấc.

Nếu chính người nhà bắt đầu có dấu hiệu ốm, cần thay người chăm ngay để không lây cho người bệnh. Đó là lúc họ hàng, bạn bè giúp được nhiều nhất.